set har yn foar kultuer en
natuer yn en om it doarp Wier
Wordt ook vriend van Stichting T
& T
Meld u aan!
Een schenking kan
overgemaakt worden op: Rabobank: 155961101
Wij zijn een anbi, dat betekent
een algemeen nut beogende instelling en dat betekent weer dat over
een gift geen belasting hoeft te worden betaald en dat de
gift aftrekbaar is van de belasting.
Yn
de twadde wrâldoorloch moasten de Dútsers in
protte koper en brûns brûke foar kûgels. Ek
liedklokken waarden foardere en omraand. Yn
it lêst fan de oarloch is de klok meinommen
troch de Dútsers. Noch krekt net ferfierd
nei Dútslân. Wierster manlju ha de liedklok
weromhelje kinne út Swolle.
Tientûzen kear en faker is de brûnzen
liedklok út de fjirtjinde ieu fan Wier let.
Alle dagen om healwei alven, dan wie it tiid
om te waarm-iten, om kertier oer twaën foar
de tee en om seis oere, dan hold it wurk op
it lân op. En dan fansels sneins foar de
preek en tidens begraffenissen. Hokker klok
kin soks ferneare sûnder ris in skuorke op
te rinnen.
De klok út de toer fan Wier, krige ek lêst
fan dit âlderdomskwaaltsje. No, mei de
restauraasje fan de tsjerke is er
foarsichtich út de toer helle en nei de
dokter brocht yn: Dútslân!
It laskjen is dien by Fa. Lachenmeyer yn
Nördlingen, dy’t mear as 3600 klokken
restaurearre hat. Dêr’t er skuord west hat,
is de kleur noch wat dûnkerder, mar dat lûkt,
krekt as by in gewoan litteken, wol wer by.
De Wierster liedklok is op 1 desimber 2011
wer kreas yn de opknappe toer te plak hongen
troch Toine Daelmans út Stiphout. Hy hat
sels de as, de klepel, it oerslach fan de
hammer en de wizerplaten makke.
En ik ben op de top
geweest. Mijn vader was ook mee, maar die durfde
niet omhoog.
Maar ik wilde wel hoger.
Dus toen ben ik met
Sipko Dijkstra verder geweest.
En ik heb heel veel
fotos gemaakt.
En er lag een haan en
een soort bal en een ijseren vlag in de kerk.
En helemaal op de top
was een mooi uitzicht.
En er lagen nog wat
fotos in de Ald Skoalle.
gr Jacob Visser
18 sept.
Restauratie Kerk WIER halverwege
De kerk van WIER heeft zich zaterdag
17 september kunnen verheugen op een hoog
bezoekersaantal. Dit met betrekking tot de
bezichtiging van de restauratie. Was het tijdstip
van openstelling gesteld op 10.30, reeds voor tien
uur zaten de eerste mannen op de stoep te wachten om
binnen gelaten te worden. Met grote aandacht werd
het werk van bouwonderneming de Graaf uit Engwierrum
bekeken en besproken. De heer Anthony de Graaf was
zelf aanwezig en wilde bouwkundige vragen graag
beantwoorden. Onder de bezoekers stelden vaklui en
collega's van de Graaf kritische vragen. Zij hadden
een scherp oog voor alles wat er wordt gedaan. Ook
konden ze het niet laten om de betrouwbaarheid van
de steigers te controleren. Met tevredenheid stelden
ze vast dat die goed in orde waren. Ook werd er
vakkundig gesproken over wat er vervangen moest
worden en wat gerestaureerd kon worden. Onderdelen
van sleutelstukken, trekbalken en dakhout kon
hergebruikt. Maar veel moet ook helemaal vernieuwd
zoals o.a. muurplaten, standvinken, gewelfribben en
daksporen.
Belangstellenden met oog voor
archeologie genoten van de vele zichtbare
tijdsindrukken. Nissen werden bekeken, oude stukken
van Romeinse dakpannen zaten her en der in de muur
vervlochten. Het geheel biedt een rommelige aanblik,
maar voor hobby-archeologen was het smullen.
Durfals gingen op de steigers op tot
aan de hoogste top. Velen maakten van de gelegenheid
gebruik om foto's van het uitzicht te maken, dat
zich helder kilometers ver uitstrekte. De haan aaien
was gemakkelijk, die lag doodleuk op een plank in
het schip. Straks met een nieuw gouden vederpak
wordt hij weer teruggeplaatst, als het metsel-en
voegwerk in de toren klaar is, de
draagconstructie voltooid en de leien weer op hun
plaats liggen.
Tegelijk met het herstel van de toren
zal het gewelfhout in de kerk geplaatst
en geschilderd worden. Daarna kunnen de steigers de
kerk uit. Er moet worden gestukadoord en het
interieur, dat nu in de opslag staat bij de Graaf,
wordt nog gerestaureerd en geschilderd.
De verwachting is dat er plusminus op
1 november begonnen zal kunnen worden met de
lambrisering en de vloerverwarming. Tegen die tijd
is er grote behoefte aan vrijwilligers, die hand-en
spandiensten kunnen en willen verrichten. Ook het
aanleggen van w.c. en keuken kan door eigen mensen
worden aangepakt.
Wie zich wil inzetten op welk gebied dan ook
(koffiezetten, broodje smeren e.d. vallen hier ook
onder) kan zich nu reeds aanmelden bij
Marcel Helderman, Lautawei 10 te Wier
0518-460616 of Iris Nieuwenhuizen Tsjerkepaad 19 te
Wier 0518- 462352
De tsjerke fan Wier hat sneon 17
septimber net te kleien hân oer belangstelling. Fan
hein en fier wie folk op kommen setten om de
restauraasje te oanskôgjen. Gelegenheid om de
tsjerke fan binnen en fan bûten te besjen wie
offisjeel fan 10.30 oere ôf, mar de earste besikers
sieten foar tsienen al op ’e stoepe. Under grutte
belangstelling waard it wurk fan bou-ûndernimming de
Graaf út Engwierrum hifke en besprutsen. Anthony de
Graaf, de baas sels, wie oanwêzich en woe alle
fragen oangeande de restauraasje graach beäntwurdzje.
Krityske fragen waarden steld troch lju út itselde
fakgebiet as de Graaf, sy beseagen en beoardielen
alles mei skerpe blik. Ek de stigers waarden hifke
op degelikheid. Fol tefredenheid waard fêststeld dat
dy goed yn ’e oarder wiene. Fakkundich waard der
praat oer wat der ferfongen en wat restaurearre
wurde koe. Underdielen fan sleutelstikken,
trekbalken en dakhout koe wer brûkt wurde. Mar ek
folle oare dingen moasten alhiel fernijd wurde,
lykas muorreplaten, stânfinken, ferwulfribben en
dakspoaren.
Belangstellenden mei each foar
âldheidkunde koene har hert ophelje. Alle groeden
fan ‘the old lady’ wiene no goed sichtber. Nissen
wiene foar it ljocht kaam, de piscina achter yn it
koar, âlde stikjes Romeinske dakpannen sieten
ferfrissele yn de ieuwenâlde oplape muorren. Der
wiene ek noch in pear letters sichtber wurden. It
seach der suterich en rommelich út, mar de
hobby-archeologen rûn it wetter om ’e tosken.
Wa’t doarst fleach by de stigers
omheech om foto’s te meitsjen fan it útsjoch, dat
him helder nei alle kanten sjen liet. Yn D’ âld
Skoalle, it doarpshús dêr fuort by, dat gastfrij de
doarren iepen hie en kofje en appeltaart oanbea,
koene foto’s besjoen wurde, dy’t al earder tidens de
restauraasje makke wiene troch tûk en artistyk
fotograaf Harry van Bijnen út Rie. Ek de 150 âlde
munten, opsocht troch it Frysk Archeologysk
Wurkferbân wiene dêr te oanskôgjen. Se wiene fan
ferskillende tiidrekken en nei’t men oannimt, wiene
de measten troch skreven yn de houtene flier rûgele.
Der hiene wol sa’n 70 stiks suver op in bultsje lein.
De hoanne wie al omdel helle en lei
yn it skip op in planke te wachtsjen oant er wer
nije gouden fearren krige. Aanst, as it mitselwurk
en it foegjen klear is, de draachkonstruksje wer yn
‘e oarder is en de laaien te plak lizze, kin er
werom op de toer om syn wurk te dwaan. Om ús te
fertellen fan hokker kant de wyn waait.
Tagelyk mei it meitsjen fan de toer
sil it ferwulfhout yn de tsjerke pleatst en skildere
wurde. As dat klear is, kinne de stigers der út. Dan
kin dêr stukadoard wurde. It meubilêr, no noch yn de
opslach by de Graaf, wurdt ûnderwilens restaurearre
en ferve.
De verwachting is dat der omendeby 1
november begûn wurde kin mei de lambrisearing en de
flierferwaarming. Tsjin dy tiid sil der ferlet wêze
fan frijwilligers, dy’t hantlangje wolle. Ek it
oanlizzen fan húske en keuken sil troch eigen folk
ûnder hannen nommen wurde moatte. Dat hoege net
allegear faklju te wêzen, der bliuwe genôch putsjes
oer foar elk dy’t wat dwaan wol. Jo kinne jo
bygelyks ek oanmelde om ris kofje te setten of
broadsjes te smarren, of om aanst ris gastfrou/hear
te wêzen.
Wa’t meihelpe wol, kin him/har no
alfêst oanmelde by:
Marcel Helderman, Lautawei 10 te Wier
0518-460616 of
Iris Nieuwenhuizen, Tsjerkepaad 19 te
Wier 0518- 462352
Klaas Jenne Wouda (L) en Louw Haaima (R) van
bouwbedrijf de Graaf uit Engwierum,
bevinden zich in de kapconstructie boven het koor.
Ze zijn op dat moment bezig met de
voorbereidingen om de koningsstijl gedeeltelijk te
vervangen (aanlassen).
De koningsstijl loopt door de dakconstructie en is
aan de buitenzijde van het dak taps afgeschuind en
wordt buiten afgewerkt met een loden muts. Hierop
wordt het koorkruis met de windvaan gemonteerd. Het
vervangen c.q. aanlassen van de koningsstijl is een
tijdrovende aangelegenheid mede door het feit dat de
koningsstijl een knooppunt is van veel verbindingen
van balken en sporen. De bestaande
constructieonderdelen rondom de koningsstijl blijven
gehandhaafd en zorgen ervoor dat hier weinig tot
geen ruimte is om deze te vervangen.De nodige
creativiteit en kennis van de timmerlieden is hier
dan wel op zijn plaats.
Bindert de Graaf
13 juni
Nijs
fan de tsjerke
Er staan weer een paar foto's bij, deze zijn genomen
tijdens ons bezoek aan de werkplaats te Engwierum.
Hjirby in foto fan
Harry van Bijnen út Rie, dy't in hiele searje foto's
meitsje sil.
Restauraasje
tsjerke Wier mids april 2011
Boubedriuw de
Graaf út Engwierrrum.
foto: Harry van
Bijnen út Ried
Uurwerk naar Brabant voor
restauratie
Frank Petersen (bron; Friesch
Dagblad)
Wier - Toine Daelmans was er extra
vroeg voor opgestaan. Om half zes reed de
klokkenrestaurateur weg uit het Brabantse Stiphout
om de astronomische klok op de kerk van Wier te
verwijderen. De klok, geschonken aan het dorp door
een onderduiker, moet opgeknapt worden. Net als de
kerk.
De restauratie van de kerk in Wier
is al zo’n zeven weken aan de gang. ,,Binnen is de
kerk eerst helemaal gestript”, vertelt Jan de Vries
van aannemersbedrijf de Graaf uit Engwierum. De kerk
lijkt op een bouwplaats. Binnen is het pleisterwerk
op veel plekken al weg. Oude stenen muren liggen
bloot en waar het plafond zat zijn nu rotte
dakbalken te zien. Het orgel is netjes ingepakt in
plastic en uit een gele bouwvakkersradio komt
popmuziek.
De Vries restaureert al zolang als
hij werkt kerken en andere oude gebouwen. ,,Hij was
in slechte staat. Héél slecht was het niet, maar je
kon zien dat er jarenlang geen echt onderhoud aan
gepleegd was.”
Rondom de kerk staat een groepje
mensen te kijken naar de verwijdering van de
astronomische klok. Een blauw schild met cirkels
waarbinnen de vier seizoenen geschilderd zijn. Het
unieke van dit uurwerk zit ’m niet in leeftijd,
techniek of de beschilderingen. ,,De maker en de
omstandigheden waaronder het astronomisch uurwerk
gemaakt zijn zijn bijzonder”, vertelt Simy Sevenster
van de Plaatselijke Commissie Wier van de Stichting
Alde Fryske Tsjerken.
De maker, Fred Bruijn, was een
twintigjarige jongen uit Den Haag die in 1943 in
Wier moest onderduiken nadat hij weigerde een
loyaliteitsverklaring aan de Duitsers te
ondertekenen. Fred Bruijn kwam in 1943 in Wier,
werkte op het land van boer Sevenster en maakte
samen met de timmerman in zijn vrije tijd de
astronomische klok. Hij maakte er één voor de
familie waarbij hij onderdook en besloot er ook één
voor het hele dorp te maken.
Het maken van de klok was niet
makkelijk. Er was nauwelijks metaal voor handen,
eigenlijk net genoeg voor de zes buitenwijzerplaten.
Het binnenwerk maakte Bruijn noodgedwongen van
platen multiplex die hij met de hand figuurzaagde.
Bruijn werd verraden en moest naar
het concentratiekamp Amersfoort. Zijn moeder wist
hem vrij te krijgen en hij dook weer onder in
Fryslân. Nu in Sint Annaparochie. Daar ging hij
verder met het uurwerk, bijgestaan door de
dorpsschilder en de dorpstimmerman. De klok kwam
niet af omdat Bruijn snel na de bevrijding
terugkeerde naar Amsterdam om zijn studie af te
maken. Toen niemand het meer verwachtte kwam hij in
de zomer van 1946 terug naar Wier om de klok af te
maken. Onder grote belangstelling werd de klok op 6
augustus officieel overgedragen aan de kerkvoogden
van Wier als blijvend aandenken voor de steun
tijdens zijn onderduiktijd.
Gespannen
Simy Sevenster kijkt toch een
beetje gespannen toe als Daelmans en De Vries op een
steiger klimmen om de blauwe wijzerplaat te
verwijderen. De wijzerplaat leunt dan nog op twee
steunbalken en zit nog met wat schroeven vast in de
kerkmuur. Die schroeven zijn snel los en met wat
gewrik wordt de plaat losgemaakt van de muur. Touwen
eromheen en bungelend zakt het uurwerk op het gras.
Marcel Helderman van de Stichting
Alde Fryske Tsjerken heeft vandaag voor het eerst de
originele bouwtekeningen van het uurwerk onder ogen
gekregen. Ze waren meegenomen door de dochter van de
dorpstimmerman die hielp bij het maken van het
uurwerk. ,,De originele tekening is anders dan wat
we nu zien. Dat is er waarschijnlijk later
opgeschilderd.”
,,En minder mooi”, mompelt
Sevenster. ,,We hopen dat de gerestaureerde klok
mooier terugkomt dan-ie nu is. Het zou mooi zijn als
dan ook de schilderijen van de originele
bouwtekening erop gemaakt kunnen worden.”
Daelmans: ,,Als het mag maak ik er
misschien ook nog bladgoud op.”
27 maart
Restauratie
Wier eindelijk begonnen(bron:
St.Alde Fryske Tsjerken)
Op de
eerste dag van de lente, 21
maart 2011, is in Wier het
startsein gegeven van de
restauratie van de kerk.
Gedeputeerde Jannewietske de
Vries en wethouder Martin
van Asperen van de gemeente
Menameradiel onthulden samen
het bord met de namen van de
subsidiegevers en de
betrokken bouwbedrijven.
De
cultuurgedeputeerde
complimenteert in haar
toespraak de vrijwilligers
van de Plaatselijke
Commissie van Wier die zich
al jaren inzetten voor de
restauratie. ,,Het is aan
hun niet-aflatende
enthousiasme te danken dat
het er nu eindelijk van
komt. En aan het feit dat
zich nu de mogelijkheid
voordoet van een
restauratieregeling die er
eerder nog niet was."
Voorzitter Jan Kersbergen
van de Stichting Alde Fryske
Tsjerken vertelt dat het
restauratieplan al
tientallen jaren oud is.
Steeds ontbrak het de
stichting aan middelen om
met de werkzaamheden te
kunnen beginnen. Dat het er
nu toch van komt, is te
danken aan de
crisisbestrijdingsmaatregelen
van het Kabinet Balkenende
IV.
In het
kader van de
crisisbestrijding maakte
toenmalig minister Plasterk
- in nauwe samenwerking met
de provincies - middelen
vrij om een aantal
restauraties mogelijk te
maken, die al jaren tussen
wal en schip waren gevallen
van de bestaande regelingen.
,,We zijn de provincie
bijzonder dankbaar, dat zij
de restauratie van de kerk
van Wier nu toch heeft
willen honoreren."
De
voorzitter bedankt ook
wethouder Van Asperen van de
gemeente Menameradiel. De
gemeente heeft besloten om
nog eens 10% te betalen,
bovenop de 75% subsidie van
Rijk en Provincie samen.
,,We zijn met een begroting
van 850.000 euro naar de
cultuurfondsen gegaan. De
fondswerving heeft gelukkig
voldoende opgeleverd om nu
met de restauratie te kunnen
beginnen."
Orgel
Restauratie van het orgel
maakt overigens geen
onderdeel van het huidige
plan uit. ,,De Provincie
Fryslân heeft besloten om
het orgel eerst uit het plan
te schrappen", legt
directeur Gerhard Bakker van
de Stichting Alde Fryske
Tsjerken uit. ,,Misschien
dat daar in een later
stadium alsnog actie voor
gevoerd moet worden. We zijn
nu in ieder geval heel erg
blij dat de restauratie van
de kerk zelf eindelijk is
begonnen."
Een
jaar of vijf geleden telde
de Stichting nog vijf kerken
in zeer slechte staat. Wier
is de laatste in de rij. In
2008 is de kerk van Boer
gerestaurareerd, in 2009 de
kerk van Ter Idzard en in
2010 zowel de kerk van
Kortezwaag als die van Sint
Jacobiparochie. ,,De kerk
van Wier was ons laatste
zorgenkindje", aldus Bakker.
,,En het is in feite ook de
enige rijksmonumentale kerk
in heel de provincie die nog
wachtte op zo'n vergaande
restauratie. Vandaar dat we
het ook wel de laatste ruïne
van Fryslân noemden."
De
restauratie wordt uitgevoerd
door bouwbedrijf De Graaf BV
uit Engwierum. Het
installatiewerk wordt
verzorgd door Vellinga uit
Hallum. De klokken worden
gerestaureerd door Toine
Daelmans uit Stipthout. Het
restauratieplan is gemaakt
door Siebe van Seijen van
Adema Architecten uit Dokkum.
Verwacht wordt dat de kerk
in november 2011 feestelijk
heropend kan worden. De
Plaatselijke Commissie van
Wier staat in ieder geval te
trappelen van ongeduld om
straks weer tal van
activiteiten te kunnen
organiseren in het
historische kerkje van Wier.
Us âld tsjerke út de
tolfde ieu sil einlings en te'n lêsten
restaurearre wurde.
Timmerlju ha al in
begjin makke troch de panelen fan de boppekant
te heljen, sadat der in bouhistoarysk
ûndersyk dien wurde kin nei de konstruksje
fan de kap. Grif sille der nijsgjirrige
dingen oan it ljocht komme. De Stichting
Alde Fryske Tsjerken, dy't al 27 jier
eigner is fan dit ryksmonumint hat 600.000
euro krigen fan it ryk en de provinsje. Ut
frije jeften is al 50.000 binnen kommen.
Foar it keale kasko is 800.000 nedich.
Fia fûnsen en
sponsering wurdt besocht om der noch 200.000
euro by te krijen, sadat der behalve foar de
keale restauraasje ek jild oerbliuwe sil
foar de ferwaarming, keuken en húske.
Om it oerwurk yn de
toer wer rinne litte te kinnen en it lieden
fan de (skuorde) brûnzen klok is ek noch
jild nedich.
Jo kinne jo jefte oermeitsje op rekken
296449016 fan de pleatselike kommisje fan de
St.Alde Fryske Tsjerken te Wier of op
rekkennummer 155961101 o.n.f. Stichting Terp
en Tsjerke te Wier (KvK 01160119)
Beide ynstansjes binne
ANBI (= Algemeen Nut Be-ogende Instelling)
wat betsjut dat jo jo jefte ôflûke kinne fan
de belesting.
Nei de
winterperiode 2010/2011 sil de
eigentlike restauraasje útein sette.
27 september
Kerk WIER eindelijk klaar voor de sloop
Nà de Zondvloed van Theamus èn het
muzikale optreden van Benny Huisman op
vrijdag 8 oktober om 20.00 uur in de kerk te
Wier is de kerk op zaterdag en zondag 9 en
10 oktober 's middags nog open voor publiek
en kan ook het fresco van Fred Tholen nog
worden bezichtigd. Maar dan op 11 oktober
wordt er een begin gemaakt met het afbreken
van het binnenste van de kerk.
Timmerlui slopen de betimmering van het
gewelf en halen de zijpanelen weg. Ze maken
de kerk van binnen daarna zo veilig dat
specialisten een bouwkundig argeologisch
onderzoek goed kunnen verrichten. Moet
daarna het restauratieplan worden
bijgesteld, vinden ze bijzondere en zeer
oude 'dingen'? We zijn benieuwd.
Maar eerst nog een muziek-en theateravond
voor iedereen.
Theamus treedt op met het
muziek-theaterprogramma Zondvloed en
daarna roeit de bekende zanger Benny Huisman
ons al zingend door en langs vele wateren.
Een avond om mee te maken. Kaarten à 10 euro
kunnen worden besteld fia tel.nr.
0518-471123
21
september Fresco Moderno in kerk WIER
foto Henk
Beeuwkes
Kunstenaar
Fred Thoolen en de funky jazzband 'Jazz
Offcourse' hebben in nauwe samenwerking een
fresco doen ontstaan op de achterste wand,
de koorruimte, van de kerk in Wier. Terwijl
de band speelde en zangeres Jolanda Miedema
de registers van haar stembanden open zette,
klom Fred Thoolen op de inspirerende tonen
laddertje op en laddertje af. Een
oppervlakte van 8 bij 4 meter werd door hem
in drie uren ingevuld. De kerk stond te
trillen op zijn grondvesten en het dak
golfde af en toe, wat niet zo erg was, want
de voorbereidingen tot de restauratie nemen
op 11 oktober een aanvang.
Evenwel tot
en met 10 oktober is er voor iedereen
gelegenheid om het 'bjusterbaarlike' fresco
te komen bewonderen en wel op za. en zo. 25
en 26 september en op 2,3, 9 en 10 okt. van
14.00 - 17.00 uur. Dan zullen vrolijke tonen
uit o.a. trekzakken de bezichtiging
begeleiden. Cake en koffie aanwezig.
Speciaal moet
nog worden gemeld dat op 30 september om
20.00 uur de zanger Shane Alexander uit de
U.S.A. tijdens zijn tournee door Europa ook
de kerk van Wier met een concert vereerd. 's
Middags voor Omrop Fryslân, 's avonds in
Wier mèt een vleugje wierook. Kaarten kunnen
worden gereserveerd via tel. 0518-471123
